Een forum - het vastgesmolten meisje

De brand, daar praatten we niet over. Tot vijf jaar geleden, toen er druppelsgewijs wat documentaires en verhalen naar boven kwamen. Na een interview kon ik niet anders dan mijn gehele verhaal opschrijven, op mijn manier – Oud en Nieuw. Want wat als ik met mijn ervaringen anderen kon helpen? In het kader daarvan klopte ik drie jaar geleden bij onze Gemeente aan met het idee om een website/forum aan te laten maken, waarbij slachtoffers, hulpverleners en bijstanders elkaar zouden kunnen vinden. Met oproepen als: “vastgesmolten meisje” zoekt “wit stekelhaar”. Helaas wist men toen voor elke oplossing een probleem. Sindsdien zijn er velen naar me toegekomen met ook hun verhaal. De bindende factor in al deze verhalen is de worsteling met vraagtekens.

‘Wie heeft mij gered?’

‘De jongen die ik heb gedragen, waarvan enkel zijn riem over was… leeft hij nog?’

Onze hersenen hebben ons beschermd tegen wat we niet konden bolwerken. Hierdoor hebben we allemaal zwarte gaten, bij de een groter dan bij de ander. Zo weet ik vrijwel alles tot in detail waardoor ik het nog altijd kan herbeleven, maar ook mijn film hapert. Een cruciale scène ontbreekt. Wie heeft mij gered? Mijn tunnelvisie registreerde alleen “wit stekelhaar”. Het is moeilijk uit te leggen hoe kostbaar deze ontbrekende puzzelstukjes zijn. Hoe groot de drang is het zwarte gat op te vullen. Het “witte stekelhaar” moet ook mij herinneren, ik was de eerste voor een van de ramen, achter de tralies. Ik was het vastgesmolten meisje. Hoe zag ik eruit? Zei ik: ‘alsjeblieft, trek mijn voeten eraf, ik moet eruit,’ of was dat alleen in mijn hoofd? Ik zou je willen bedanken, want ondanks hoe moeilijk het was, heb je me uiteindelijk uit mijn aan de vloer gesmolten schoenen vandaan getrokken.

Het mooie is dat wanneer de doofpot wordt opengebroken, er puzzelstukjes vrijkomen. Vijf jaar geleden durfde ik mijn maatje van toen eindelijk te bellen. Samen keken we naar hoe het vuur groter begon te worden. Samen moesten we door de drukte te lang wachten voordat we weg konden komen. Samen moesten we daarom al snel achteraan aansluiten in de rij die onze dood leek te worden. Vanaf dat moment beleefde ik het alleen, toen ik het me omringd door vuur realiseerde – ik ga het niet redden, ik ga dood. De film werd zwart. Samen overleefden we het en zat hij een maand naast mijn bed in het ziekenhuis. Daar leerde ik alleen dat hij ook naast mij had gelegen tijdens het stikken. Toch was hij niet verbrand, ik wel. Hoe kon dat? Een andere vriend maakte nog een grapje dat hij mijn rug in brand had zien staan. Grapjes maken mocht wel. Verder bleef het stil. Twintig jaar later durfde ik het eindelijk te vragen. Er was een steekvlam onze kant opgekomen waarna hij als “Tom Cruise” naar de grond was gedoken en mij met zich mee had genomen, waarbij de vlam mijn gezicht/rug toch nog had geraakt. Zo was ik dus op de grond terecht gekomen, vanwaar mijn eigen film weer verder ging – smelten en stikken. Op mij was een brandende kersttak met lichtjes gevallen waar ik in heb gelegen, op zijn plek niet. Puzzelen brengt rust.

Door mijn interview konden er puzzelstukjes geruild worden. In mijn tunnelvisie was ik alleen op de wereld, zonder hulp. Maar de “witte winterjas” die mij buiten had proberen te koelen met sneeuw, had me niet alleen haar zwarte sjaal gegeven. Ze was zo lang mogelijk bij me gebleven en was zelfs bij me toen ik over de net overleden jongen moest stappen in het gewondennest. Zij kon het al twintig jaar niet afsluiten door vraagtekens: hoe ging het met mij? Had ze genoeg gedaan? Al die tijd zei ik volgens haar één ding: Dit is niet van mij, dit is niet van mij. Ik doelde op de grijze slingers die me achtervolgden; de flarden huid aan mijn handen en armen. Uiteindelijk zou ik deze ondanks de pijn met mijn tanden, mijn handen werkten al niet meer, eraf trekken. Ook de lugubere puzzelstukjes horen erbij. 

Eén flits hield me nog altijd bezig. Die avond had ik zo’n klik met Peter. De jongen met de grote lach waarmee het gesprek vanzelf ging en de uren voorbijvlogen. In mijn flits zie ik hem na de brand, zijn gezicht met een mengeling van blijdschap en bezorgdheid omdat hij mij ziet. Ik hoor hoe hij mijn naam noemt, maar ik liep door – ik was er niet. Twee weken later overleed hij. Twee decennia later kon een familielid me vertellen dat hij inderdaad in het gewondennest in de Molen was en toen nog kon praten. Zo werd een verwarrende flits een dierbaar aandenken.

Na mijn post over “25 jaar later” had iemand mijn EO Wonder gekeken waarna alles dat hij 25 jaar had opgepot terugkwam. Er ontbraken te veel puzzelstukjes, maar voor hem voelde het alsof hij mij had gered. Hij wist dat hij er velen uit het café had getild. De flarden van andermans huid die daarna aan zijn eigen armen en handen hingen herinnerde hij wel. Als zeventienjarige jongen had hij zich bij uitbreken van de brand over velen heen gewerkt bij de klapdeurtjes om daar met een duik van de trap af over de mensen te springen. Hij landde zacht. Hij greep meteen een kruk in de Wirwar bar om zo door de glazen pui te rennen. Wat niemand wist, is dat hij zo de luifel op klom en erbij was met de ramen ingooien. Zo hebben zij ons allemaal gered. Zelfs heldenverhalen gingen in de doofpot.

Wegstoppen maakt het niet weg. Dat is nu wel duidelijk geworden. Te veel mensen lopen nog vast in hun trauma, hun emoties of zelfs hun leven. We kozen allemaal voor binding boven authenticiteit en dat is niet gek. We wilden er allemaal bij horen – overleven. Op praten, stilstaan of voelen stond verbanning. Nu zijn we verder, nu is het opengebroken. Daarom wil ik verder met mijn plan om een forum aan te laten maken. Van openbreken naar uitbreken. Het probleem van die ontbrekende puzzelstukjes is dat de puzzel nooit afkomt en zo lastig opgeborgen kan worden. Verwerking van dit soort trauma’s is zo belangrijk, niet alleen voor ons, maar ook voor wat we doorgeven. Trauma isoleert, helen doe je in verbinding. Wat als we al onze puzzelstukjes bij elkaar leggen en zo kunnen ruilen? Wat als we juist met onze verhalen erbij horen? Laten we ons verbinden in openheid en authenticiteit in plaats van in angst en verzegeling. Laten we samen de puzzel afmaken.